Znate li nešto o istoriji mačaka?

 

Mačka je ime koje se u širem smislu primenjuje na sisare mesoždere, koji sačinjavaju familiju Felidae, a posebno na domaću mačku, Felis catus.

Velike mačke, koje riču: lav, tigar, jaguar, leopard i snežni leopard, anatomski su vrlo slične međusobno i sačinjavaju rod Panthera. Oblačasti leopard (Leo nebulosa, živi na Sumatri, Javi, Borneu i Tajvanu) i gepard, Acinonyx, su velike mačke koje ne riču. Srednje velike i male mačke razni zoolozi svrstavaju u različit broj rodova, ali u sistemu najčešće korišćenom u novije vreme, sve one su svrstane u jedinstveni rod Felis, uprkos velikim varijacijama među njima.

Među ovim mačkama su: puma, ris, ocelot, jaguarundi, serval i mnoge sitne vrste opisane imenom mačka ili divlja mačka, kao što su zlatna mačka i evropska divlja mačka, kao i domaća mačka.

Pre više od 50 miliona godina zemljom je počela da tumara mala životinja nalik na lasicu, koja se zvala „Miacis”. Većina naučnika veruje da je ova životinja bila predak današnjih domaćih mačaka, isto kao što je bila i predak nekih drugih sisara kao što su rakuni, psi i medvedi.

Pre oko 40 miliona godina pojavili su se prvi pravi članovi porodice mačaka. Mačke su pripitomljene u preistorijsko vreme, možda pre oko 5000 godina.

Još 3500 godina pre Hrista, Egipćani su pripitomljavali divlje mačke iz Afrike i ove su postale dragoceni ljubimci kojima su, zbog njihove veštine u lovljenju i ubijanju štetočina kao što su zmije, pacovi i miševi, odavane počasti kroz mnoge oblike umetnosti. Egipatska domaća mačka, koja se tokom istorije proširila do Evrope, takođe je korišćena i kao pomoćnik u lovu.

Oko 1500 godina pre Hrista, mačke su u Egiptu počeli da smatraju svetim i ako bi osoba ubila mačku bila bi osuđena na smrt. Egipćani su brijali obrve u znak žalosti za preminulom mačkom ljubimicom, a mačku bi mumificirali (samo u iskopinama arheološkog nalazišta Beni - Hasan pronađeno je preko 300.000 mumija mačaka). Takođe su obožavali i boginju plodnosti i ljubavi po imenu Bastet, koja je imala telo žene a glavu mačke.

Mačka je prvi put došla u Evropu i na Srednji Istok oko 1000. godine pre Hrista, najverovatnije sa grčkim i feničanskim trgovcima. Antički Grci i Rimljani su takođe veoma cenili mačke zbog njihove sposobnosti da kontrolišu neželjene glodare. Mačka je u Rimu smatrana duhom zaštitnikom domaćinstva i simbolom slobode.

Tada su se domaće mačke proširile po celoj Aziji, gde su korišćene za zaštitu larvi svilene bube od glodara, što je bilo životno važno za proizvodnju svile. Ljudi sa Orijenta su se veoma divili misteriji i lepoti mačke, pa su mnogi pisci i umetnici u Japanu i Kini u svojoj umetnosti slavili ove životinje.

U srednjem veku, međutim, procvetalo je sujeverje. U Evropi su mačke dovedene u vezu sa đavolom i veštičarenjem, usled čega su stotine hiljada mačaka ubijene po nalogu Inkvizicije. Prema nekim procenama, broj mačaka je ovim smanjen na svega 10% od prvobitnog.

Uništenje ovolikog broja mačaka dovelo je do poremećaja ravnoteže u populaciji glodara, uveliko doprinoseći širenju kuge zvane „crna smrt”, koju su sa pacova na ljude prenosile buve. Skoro četvrtina stanovništva Evrope je 1300. godine umrla od kuge.

Ne iznenađuje činjenica da su Evropljani još jednom počeli da shvataju značajnu ulogu koju su mačke igrale u kontrolisanju glodara, pa su one tako postupno povratile svoju popularnost. Trgovci, istraživači i kolonizatori su sa sobom u Novi Svet doneli domaće mačke tokom 17. i 18. veka, a naseljenici su nastavili da nose svoje mačke dalje prema zapadu.